STOKVELDEWIJK

Situering

De Stokveldewijk bevindt zich in het uiterste zuiden van de Leiselewijk, een eertijds laaggelegen weidegebied in het zuiden van deelgemeente Sint-Michiels, dat in de zestiger jaren van de vorige eeuw werd verkaveld.
De hoofdstraat verbindt de Stokveldelaan met het Kaproenenhof en heeft drie korte zijstraten, De hoofdweg is circa 300 m lang en 5 meter breed, met verharding in asfalt.

De Stokveldewijk was het vierde sociale woningbouwproject van de vroegere Interbrugse Maatschappij voor Goedkope Woningen in Sint-Michiels en omvatte de bouw van 113 sociale ééngezinswoningen, 24 bejaardenwoningen en 119 appartementen.

Het eengezinswoningencomplex bestaat uit twee clusters van respectievelijk 46 woningen en 67 woningen die back-to-back gegroepeerd zijn in 6 grote blokken en 3 kleinere rijen. De verschillende bouwstijlen van de woningen is opvallend. De eerste (oudste) cluster heeft twee bouwlagen met ingang en garage op het gelijkvloers en woongedeelte boven en platte daken. De tweede, jongere cluster is ontworpen door de architecten Van der Looven en Huyghebaert en heeft herkenbare lijstgevels in rode en gele baksteen en asymmetrische zadeldaken. De brede open ruimtes van 20 tot 25 meter tussen de huizenrijen en groene zones brengen lucht in het straatbeeld en doorbreken het vaak monotone karakter van sociale verkavelingen.

De 24 bejaardenbungalows vormden een apart onderdeel van het Stokveldewijkproject. Het betreft een cluster van aaneengeschakelde laagbouwwoningen, aangepast aan de woonnoden van senioren. Ze werden in 2014 gesloopt om plaats te maken voor een nieuwbouwproject. De herontwikkeling van de site wordt verder besproken in een aparte rubriek Stokveldepad.

In de laatste fase van het Stokveldewijkproject werden 119 appartementen gerealiseerd, verdeeld over vijf woontorens met telkens tien bouwlagen. Ze kregen bloemennamen: Zonnebloem, Boterbloem, Korenbloem, Klaproos en Eglantier. In alle gevallen gaat het om huurappartementen die toegewezen worden op basis van wettelijke inschrijvingsvoorwaarden die gelden voor sociale huurwoongelegenheid.

De torens zijn zowel vanuit de Stokveldewijk als de Rijselstraat toegankelijk. Onder en tussen de appartementsgebouwen zijn halfondergrondse parkeergarages met terrassen, groenzones en wandelpaden bovenop (woondekken). De opstand van de appartementsgebouwen wordt gekenmerkt door de split-levelorganisatie en de combinatie van bakstenen muurvlakken met horizontaal doorlopende betonnen banden.

De naamgeving van de straat verwijst naar de naburige en nog bestaande Stokveldehoeve waarvan de geschiedenis wordt behandeld in een aparte bijdrage (zie Hoeven – Hoeve Stokvelde).

Historiek

Tot begin negentiende eeuw was het gebied ten zuiden van de dorpskern van Sint-Michiels grotendeels onbewoond, braakliggend of bebost terrein.

Bij het opmaken van het primitief kadasterplan van 1835 was het zuidoostelijke deel, op de woonkern Steenbrugge na, eigendom van vier invloedrijke Brugse adellijke of vermogende burgerfamilies die zich daar al eerder gevestigd hadden met fraaie buitenverblijven of kastelen. De voorgeschiedenis van de families van der Beken de Cringen, van Zuylen van Nyevelt, Doudan en Sinave en hun respectievelijke landgoederen Rode Poort, Leisele, Leiselebeke en Sinave worden in aparte bijdragen besproken. Delocties van de landgoederen zijn aangegeven op de bijgevoegde kaart.

Het gebied dat later de Stokveldewijk zou worden, maakte deel uit van kasteeldomein Rode Poort van de familie van der Beken de Cringen. Charles van der Beken de Cringen (1749-1840) was een zeer vermogend man die na de Franse Revolutie werd benoemd tot bestuurder van de Burgerlijke Godshuizen in Brugge. Hij overleed in 1840 in de gezegende leeftijd van 91 jaar. Zijn kleindochter, Mathilde van Caloen (1808-1856), erfde het domein, inclusief de pachthoeve. Bij het overlijden van haar grootvader was ze gehuwd met Jules de Serret (1803-1869). Het domein bleef tot 1924 in bezit van de familie de Serret, waarna het verkocht werd aan rechter Charles Goethals uit Kortrijk. In 1940 erfde zijn zoon Roger Goethals (1910-1979) het zuidelijk deel van het domein, dat grotendeels bestond uit bos en de pachthoeve, bij het publiek bekend als de klokhoeve vanwege het klokje boven op het woonhuis.

Toen de verkavelingswoede in Sint-Michiels (en heel Vlaanderen) was losgebarsten ging Roger Goethals in 1967 op de vraag van burgemeester Michel Van Maele om zijn erfdeel te verkopen, deels aan de familie Van Maele zelf, deels aan de Interbrugse Maatschappij voor Goedkope Woningen en deels aan de Zedelgemse industrieel Louis Claeys.  

De Stokveldewijk bevond zich op het deel dat werd aangekocht door de Interbrugse Maatschappij (zie kaart). een intercommunaal samenwerkingsverband tussen 19 gemeenten. De aankoopovereenkomst betrof een terrein van ongeveer 12,5 ha bos en weiland dat nog een zestal jaren braak bleef liggen. In de daaropvolgende periode 1973-84 werden uiteindelijk 256 woongelegenheden gerealiseerd, zijnde: 113 eengezinwoningen, 5 woontorens met in totaal 119 appartementen en 24 bejaardenwoningen. Het bejaardenwoningencomplex kreeg in 1984 een eigen naam, Stokveldepad, en wordt in een aparte rubriek besproken (zie Straten – Stokveldepad.

Opvallend in de inrichtingsplannen was de afwezigheid van collectieve voorzieningen. Ter aanvulling op het woningaanbod drong de stedelijke Dienst Urbanisatie herhaaldelijk aan op sociale, culturele, sportieve of educatieve voorzieningen die de leefkwaliteit verbeteren en zorgen voor de dynamiek in de wijk. Architect M. Troffaes maakte verschillende ontwerpen voor een winkelcentrum tussen de appartementsgebouwen en de bejaardenbungalows, maar de aanbevelingen vonden geen gehoor bij bouwheer Interbrugse Maatschappij.

Het ééngezinwoningencomplex werd in 2 fases gebouwd. Een eerste cluster van 46 koopwooneenheden dateert van 1973 en een tweede cluster van 67 woningen van 1980 waarvan 17 werden doorverkocht en 50 behouden bleven voor de verhuur. De woningen zijn back-to-back gegroepeerd in 6 grote blokken en 3 kleinere rijen. De uiteenlopende bouwstijlen van de woningen zijn opvallend. De oudste cluster is herkenbaar aan de twee bouwlagen met ingang en garage op het gelijkvloers, woongedeelte boven en platte daken. De vormgeving van de tweede, jongere cluster is typisch voor de ontwerpers-architecten Van der Looven en Huyghebaert, met lijstgevels in rode en gele baksteen, en asymmetrische zadeldaken. Behalve de verschillende woontypes wordt het monotone karakter van de wijk enigszins gebroken door de grote open ruimtes van 20-25 m tussen de huizenblokken met brede grasstroken en voetpaden. Zoals bij de andere sociale bouwprojecten in de wijk, was ook hier de publieke belangstelling zeer groot en waren alle woningen al ruim voor de aanvang van de bouw toegewezen.
De woningen voldeden ondertussen niet meer aan de hedendaagse woonnormen. Het renovatieproces werd al in 2014 ingezet, toen een vijftigtal woningen zware schade opliepen na een plaatselijke windhoos. De renovatiewerken werden pas in november 2016 aanbesteed, uitgesplitst in 3 loten: gevelrenovatie, dakrenovatie en buitenschrijnwerk. Het werd een lijdensweg. De 3 gekozen aannemers kwamen de aangegane verplichtingen niet na, met het gevolg dat Vivendo geconfronteerd werd met veel te late oplevering en aanzienlijke meerkosten. De laatste buitenschrijnwerken werden pas in februari 2019 opgeleverd, nadat de opdracht al verminderd was en de werken met de aannemer stopgezet waren.

De 5 woontorens, goed voor 119 (huur)appartementen, werden in de periode 1977-1984 gerealiseerd en kregen de namen van bloemen: Zonnebloem (1977-34 app.), Boterbloem (1979-19 app.), Korenbloem (1979-20 app.), Klaproos (1984-23 app.) en Eglantier (1984-23 app.) kregen.
Na een lange voorbereidingsperiode werd in 2021 gestart met de renovatie van de woontorens in 3 fases van elk 250 kalenderdagen per fase. In 2021 werd fase 1, renovatie van de oudste toren Zonnebloem, deze keer door aannemer Tijdelijke Vereniging PIC Everaert-Cooreman met succes afgerond. In 2022/2023 werden fase 2 (Korenbloem en Boterbloem) en fase 3 (Eglantier en Klaproos) zonder al te grote problemen ook gerenoveerd.