KERK SINT-GODELIEVE
Situering
De Sint-Godelievekerk bevindt zich aan de Sint-Michielslaan 33 in de Leiselewijk. Het is een “hedendaagse” parochiekerk, ontworpen door de Brusselse architecten R. Huyghebaert en R. Van der Looven, die ook de urbanisatieplannen van de hele Leiselewijk uitwerkten. Het bakstenen gebouw heeft een vereenvoudigde structuur, vooruitspringende voor- en zijportalen en een voorportaal onder een leien zadeldak. De hoofdbeuk wordt ondersteund door met hout beklede, metalen “steunberen”, die per twee zijn uitgewerkt als een aaneenschakeling van zijkapellen.
De kerk staat op een stuk weiland langs de Leiselebeek dat in de 19e eeuw deel uitmaakte van het kasteeldomein Leiselebeke. Een situatieschets van het gebied uit 1835 is toegevoegd in bijlage. Destijds was het domein eigendom van de Brugse notarissenfamilie Doudan.
Sinds september 2015 maakt de Godelievekerk deel uit van de Parochiale Eenheid (PE) Emmaüs Sint-Andries-Sint-Michiels Brugge (kortweg de Emmaüsparochie), een federatie van vijf parochies die verder bestaat uit de parochies Sint-Willebrordus, Sint-Andries, Sint-Michiels en Sint-Baafs. Het secretariaat van de fusieparochie is gevestigd in de Koude Keukenstraat te Sint-Andries.
Ook de kerk van de Sint-Godelieveparochie zag in de loop der jaren het aantal kerkgangers sterk dalen. De afname was het sterkst in de periode 1965-2000, toen de kerkpraktijk met maar liefst 75% daalde. Sindsdien is de afname minder sterk. In de loop van 2019 maakte het kerkbestuur van de Emmaüs-parochie plannen bekend om vier van de vijf kerken van de parochie, waaronder de kerk van Sint-Godelieve, te sluiten en te verkopen en met de opbrengst een nieuwe kerk te bouwen in de Abdijbekestraat te Sint-Michiels Sinds juni 2022 zijn er geen vaste misvieringen meer in de kerk. Begrafenissen, dopen en huwelijken kunnen er nog plaatsvinden, maar ook in dit geval kiezen steeds minder mensen voor een kerkdienst.
In 2023 kondigde het kerkbestuur van de Emmaüsparochie aan dat een akkoord met de Stad Brugge was bereikt over een aankoopprijs van € 240.000. Sindsdien is het gebouw geintegreerd in de naastgelegen basisschool die het gebruikt als turn- en evenmenetenzaal..
Historiek
De geschiedenis van het Leiselebekedomein en zijn kasteel wordt beschreven in een aparte bijdrage (zie kasteel Leiselebeek). Terwijl het kasteel al in 1878 verkocht was aan de familie de la Kethule de Ryhove, bleef het weidegebied aan de oostkant van het domein nog eigendom van de familie Doudan tot in 1924. Toen werd het verkocht aan Urbain Bossuyt, eigenaar van kasteeldomein Zevecote in Assebroek. Als grootgrondbezitter kocht hij ook in dezelfde periode grote delen van het aanpalende Leiseledomein van de familie Coppieters ’t Wallant.
Na WO II verkocht de familie Bossuyt vrijwel alle bezittingen op Sint-Michiels, inclusief het weilandgebied aan de Leiselebeek dat in 1932 overging naar landbouwer Camille Van Belleghem. De familie Van Belleghem woonde iets verderop langs de Leiselebeek en gebruikte het land tot begin jaren zestig toen de urbanisatieplannen van het hele gebied tussen de huidige Sint-Michielslaan en de Heidelbergstraat vaste vorm kregen. De familie werd door de gemeente Sint-Michiels benaderd om het weilandgebied aan de Sint-Michielslaan te verkopen. De gemeente zocht ruimte voor de uitbreiding van de gemeenteschool op een nieuwe locatie. In een brief aan het gemeentebestuur kondigde het bisdom Brugge aan dat het, met het oog op de verdere groei van de bevolking, van plan was de bestaande parochie Sint-Michiel te ontlasten en ook op zoek was naar een geschikte locatie voor een nieuw te bouwen parochiekerk. Gemeente en bisdom sloegen de handen in elkaar en de aankoopovereenkomsten werden in de loop van 1962 getekend. Het stuk grond van het bisdom was (en is nog steeds) ongeveer 2.000 m2 groot.
Na de aankoop werd de nieuwe parochie in de loop van 1963 officieel door Monseigneur E.J De Smedt, bisschop van Brugge, opgericht, met EH Jozef Houttekier als eerste pastoor. De bisschop benoemde Karel de Goede en de heilige Godelieve tot patroonheiligen en beschermers van de nieuw opgerichte parochie. die in de volksmond bekend werd als de Godelieveparochie. De “bouwpastoor” nam in eerste instantie zijn intrek in een huis aan Spoorwegstraat 316, maar verhuisde al snel naar ’t Kloosterhof 19.
De architecten Ray Huyghebaert en Remy van Looveren uit Brussel, die ook de urbanisatieplannen van de wijk uitwerkten, kregen de opdracht een “voorlopig” kerkgebouw te ontwerpen dat aan de eerste noden van de parochie moest voldoen. Het kerkgebouw verschijnt al op de kadasterkaarten van 1963 (zie mutatieschets 1963-73) maar aannemer Priem kon pas begin 1964 starten. De levering van de houtspanten liep vertraging op en kerkdiensten moesten uitwijken naar de kloosterkapel van de naburige zusters of de kerk van de paters-benedictijnen van Steenbrugge. Op de eerste zondag van september 1964 werd uiteindelijk de eerste mis opgedragen in de eigen kerk. De afwerking bleef echter problematisch, waardoor pastoor Houttekier van huis tot huis moest inzamelen voor de afwerking.
De eerste officiële diensten werden aangekondigd in het parochieblad van 3 januari 1965. Die vielen niet alleen figuurlijk, maar zelfs letterlijk in het water. Het hele gebied van de Godelievewijk kreeg te kampen met ernstige wateroverlast. Desolate foto’s van de ondergelopen kerk verschenen in alle lokale kranten.
Toen de wateroverlast onder controle was, bloeide het parochiaal leven op. In “Beelden uit 25 jaar parochieleven 1963-1988” van Lieven Martens is een overzicht terug te vinden van de vele activiteiten die in deze periode plaatsvonden. Na 17 jaar herderschap ging bouwpastoor Houttekier in juni 1979 met pensioen. Hij had ondertussen zijn intrek genomen in een nieuwe pastorie die de gemeente Sint-Michiels in 1970 voor hem bouwde op het terrein van de gemeenteschool, naast de kerk. De pastoor ging in het nabijgelegen Nachtegaal-appartementencomplex wonen en deed verder dienst in het naburige Sint-Jozefsrustoord.
Terwijl elders in Sint-Michiels (en ver daarbuiten) het parochiewezen in de volgende jaren in een crisis raakte, bleef de werking van de Godelieveparochie nog enige tijd bloeien. Na pastoor Houttekier kwamen nog pastoors Michel Sijs (1979-1981), Gerard Vermeylen (1981-1990) en Ludgard Decroos (1991-2012). Hij was de laatste residerende pastoor van de parochie.
Pastoor Vermeylen verdient nog een aparte vermelding. Hij vond dat een kerk geen kerk is zonder kapel en liet in 1989 aan de straatkant een kapel aanbouwen.
In de loop der jaren was ook op de Godelieveparochie duidelijk geworden dat individuele parochies hun toevertrouwde opdrachten moeilijk nog alleen konden vervullen. De organisatie in federaties kwam tegemoet aan het opzet om overal goedwerkende, stevige samenwerkingsverbanden te hebben die de problemen van de leeglopende kerken konden verzachten. In januari 2006 kwam het tot de vorming van een federatie met de vier naburige parochies van Sint-Andries, Sint-Baafs, Sint-Willibrord en Sint-Michiel. Dat betekende concreet dat ze meer en meer dingen samen gingen doen: één parochieblad, één stuurgroep, de gezamenlijke uitbouw van verscheidene werkgroepen, de organisatie van het aantal weekendvieringen, enz. De reorganisatie en grotere vorm van samenwerking was ook nodig om de situatie voor het afnemende aantal pastoraal werkers leefbaar te houden. De federatie vormde een goed samenwerkingsverband, maar elke parochie behield nog zijn eigen financiële zelfstandigheid.
Eind 2012 kondigde de Brugse bisschop Jozef De Kesel een verdere consolidatie aan. De vorming van pastorale eenheden (PE) was de volgende stap waarbij het tot verdere samenwerking zou komen. Een logische invulling hiervan kwam er in september 2015 met de vorming van de PE Emmaüs Sint-Andries-Sint-Michiels Brugge (kortweg de Emmaüsparochie) waarbij het tot een daadwerkelijke fusie kwam van de reeds nauw samenwerkende van vijf parochies. Het secretariaat van de fusieparochie werd gevestigd in de Koude Keukenstraat te Sint-Andries. In de nieuwe PE werden de organisatorische grenzen tussen de vijf parochies opgeheven maar werd de juridische structuur behouden m.a.w. de vier kerkfabrieken (de kerk van Sint-Andries is van de stad Brugge) bleven (en blijven nog steeds) de materiële middelen beheren die nodig zijn voor de uitoefening van de eredienst in de respectievelijke parochies.
In de loop van 2019 ontstond enige commotie toen het bestuur van de Emmaüs-parochie plannen aankondigde om vier van de vijf kerken van de parochie te verkopen en met de opbrengst een nieuwe kerk te bouwen in de Abdijbekestraat te Sint-Michiels, naast de school Ravelijn, vroeger bekend als Sint-Tarcicius, de school van de Broeders van Liefde.
In 2023 bereikte het kerkbestuur een akkoord met de Stad Brugge over een aankoopprijs van€ 240.000 €. De kerk wordt door de aanpalende basisschool voorlopig gebruikt als turn- en evenementenzaal. De hoge renovatiekosten van het bijna zestig jaar oude kerkgebouw zouden er weleens voor kunnen zorgen dat het uiteindelijk gesloopt zal worden.
Ontmoetingshuis Onze Ark
Vlaanderen heeft een eeuwenlange traditie van het bouwen van parochiale centra, los van het kerkgebouw, die oorspronkelijk bedoeld waren als gemeenschapshuis voor rooms-katholieke parochianen en verenigingen, maar ook toegankelijk zijn voor het bredere publiek. Bij de oprichting van de nieuwe Godelieve-parochie in 1962 ontwikkelde zich een bloeiend verenigingsleven dat in de loop van 1967 onderdak vond in een gebouw op het domein van de naburige Witte Zusters van Afrika (kasteel Leiselebeke).
Het duurde nog tot 1997, toen met financiële hulp van het bisdom Brugge, een nieuw parochiaal ontmoetingscentrum naast de kerk kon worden gebouwd dat de naam “Onze Ark” kreeg (zie mutatieschets 1997-23). Het centrum werd gefinancierd door de Vereniging Decanale Werken Brugge-Zuid, een aan het Bisdom Brugge verbonden private stichting die steun verleent aan de katholieke erediensthulp en parochiale instellingen en personen die zich inzetten voor de parochie.
Het centrum werd op 7 maart 1999 officieel ingehuldigd. De vzw Decanale Werken is anno 2024 nog steeds eigenaar van het gebouw dat beschikt over een grote zaal (9,30 m x 11,10 m) met bijhorende faciliteiten. Tot 2000 was een zaalcomité verantwoordelijk voor het beheer van het centrum (soms ook nog patronaat genoemd). Na 2000 werd de beheerstaak overgenomen door de vereniging “Vriendenkring Onze Ark”.die in maart 2019 als afdeling Godelieve deel uitmaakt van de vzw Decanale Werken Brugge Stad.