HOEVE DE RODE POORT
Situering
De hofstede Rode Poort, ook bekend als klokhofstede of hofstede Vermeulen, is gelegen in het uiterste zuiden van de deelgemeente Sint-Michiels aan de Rijselstraat 247, op de hoek van de Rijselstraat en Heidelbergstraat.
Anno 2025 is de site eigendom en bewoond door het software bedrijf Exact, een Nederlands beursgenoteerd, internationaal opererend IT-bedrijf met hoofdkantoor in Delft. Het bedrijf ontwikkelt, implementeert en beheert software voor de sturing, beheersing en optimalisatie van bedrijfsprocessen. In de vestiging van Sint-Michiels zijn een 20-tal mensen tewerkgesteld.
Historiek
Tot begin negentiende eeuw was het gebied ten zuiden van de dorpskern van Sint-Michiels grotendeels onbewoond, braakliggend of bebost terrein.
Bij het opmaken van het primitief kadasterplan van 1835 was het zuid-oostelijke deel, op de woonkern Steenbrugge na, eigendom van vier invloedrijke Brugse adellijke of vermogende burgerfamilies die zich daar al eerder gevestigd hadden met fraaie buitenverblijven of kastelen. De voorgeschiedenis van de families van der Beken de Cringen, van Zuylen van Nyevelt, Doudan en Sinave en hun respectievelijke landgoederen Rode Poort, Leisele, Leiselebeke en Sinave, wordt in aparte bijdragen besproken. De locaties van deze domeinen zijn aangegeven op de bijgevoegde kaart.
De site van de hoeve maakte deel uit van het Rode Poortdomein van de familie van der Beken de Cringen. Charles van der Beken de Cringen (1749-1840) was een zeer vermogend man die na de Franse Revolutie werd benoemd tot bestuurder van de Burgerlijke Godshuizen in Brugge. Hij overleed in 1840 in de gezegende leeftijd van 91 jaar. Zijn kleindochter, Mathilde van Caloen (1808-1856) erfde het domein, inclusief de pachthoeve. Bij het overlijden van haar grootvader was ze gehuwd met Jules de Serret (1803-1869). Het domein bleef tot 1924 in bezit van de familie de Serret, waarna het verkocht werd aan rechter Charles Goethals uit Kortrijk. In 1940 erfde zijn zoon Roger Goethals (1910-1979) het zuidelijke deel van het domein dat grotendeels bestond uit bos en de pachthoeve, bij het publiek bekend als de ‘Klokhoeve” vanwege het klokje boven op het woonhuis.
Toen de verkavelingswoede in Sint-Michiels (en heel Vlaanderen) was losgebarsten, ging Roger Goethals in 1967 in op de vraag van burgemeester Michel Van Maele om zijn erfdeel te verkopen, deels aan de familie Van Maele zelf, deels aan de Interbrugse Maatschappij voor Goedkope Woningen en deels aan de Zedelgemse industrieel Louis Claeys.
De Klokhoeve bevond zich op het deel dat door de familie Claeys werd aangekocht (zie kaart). Ze was toen bewoond door het echtpaar Maurice Vermeulen en Augusta De Meyer die er zich in 1948 hadden gevestigd. In de jaren die volgden baatten zij de hofstede uit. Kadasterschetsen tonen aan dat in de loop der jaren verschillende bijgebouwen werden opgetrokken o.a. een schuur en enkele kleinere stallen (wellicht varkensstallen),
Na de verkoop van de hoeve aan Louis Claeys bleef de familie Vermeulen er wonen als pachters. Toen vader Maurice in 1984 overleed, kreeg de familie bericht dat de hofstede zou verkocht worden. Louis Claeys was in 1980 overleden en de weduwe (Oda Talpe) vroeg in 1984 bij de stad Brugge een vergunning aan om de site te verkavelen in 13 bouwkavels van 550-650 m2. De stadsdiensten stelden vast dat het weinige nog overblijvende agrarisch erfgoed van Sint-Michiels moest behouden blijven en wees de aanvraag af. Alternatieve verkavelingsvoorstellen werden op basis van hetzelfde argument in de volgende jaren ook afgewezen.
Moeder Augusta De Meyer en haar zoon Etienne (ondertussen met gezin) bleven intussen op de hofstede wonen. Het boerenbedrijf werd gaandeweg minder rendabel en voor Etienne’s jonge kinderen (Chris en Anja) bood het geen toekomstperspectief meer. Ze bleven er nog wonen tot november 1992 toen moeder Augusta de gezegende leeftijd van 88 jaar had bereikt en de pachtovereenkomst niet werd verlengd. Ze overleed 2 jaar later.
Het verkavelingsdossier kwam 5 jaar later, in 1997 dus, weer op tafel. De hoeve was intussen overgeheveld naar een vastgoedgenootschap van de familie Claeys (NV Stockvelde). In 1998 diende de vennootschap een nieuwe verkavelingsaanvraag in, waarbij het hoevegebouw behouden zou blijven en het erf werd opgedeeld in vier ruime bouwkavels van 800 – 1000 m2 . Het nieuwe verkavelingsplan is terug te vinden in de toegevoegde kadastermutatieschets 1998-17. Het vooruitzicht dat de historische woning (wellicht) behouden zou blijven, was voor de verantwoordelijke stadsdiensten voldoende om de aanvraag deze keer wel goed te keuren, waarop de verkoop volgde. De hofstede stond toen al 6 jaar leeg en verkeerde in verregaande staat van verval. Een laatste, troosteloze foto van de vervallen woning is nog te vinden in bijlage.
De hoevewoning (met een klein stukje erf) werd aangekocht door NV Unit 4 C-Logic, een Nederlands beursgenoteerd, internationaal opererend IT-bedrijf. De bijgebouwen waren ondertussen al gesloopt en de vervallen woning leende zich niet meer voor de inrichting van een modern kantorencomplex. Bij de beoordeling van verbouwingsplannen oordeelden de stadsdiensten dat de woning onvoldoende erfgoedwaarde bezat om beschermd te worden en “dachten ook mee” met de nieuwe eigenaar over een betekenisvolle en levensvatbare toekomst van de site. Het resultaat was een omstreden verbouwing en uitbreiding van de woning waarbij, in de ogen van velen, de agrarische uitstraling verloren is gegaan. Het zo karakteristieke klokje op het dak van de woning moest plaatsmaken voor een weinig geliefde, trapezoidale dakconstructie, tot onbegrip van buurtbewoners en erfgoedliefhebbers.
In oktober 2020 maakte het Nederlandse softwarebedrijf Exact bekend dat ze het bedrijfsonderdeel van Unit4 dat de accountancy- en mkb-markt in Nederland en België bediende, had overgenomen. Sindsdien prijkt het Exact bedrijfslogo op de gevel van de voormalige klokhoeve.
De aanpalende vier bouwkavels werden in de loop van 1998 verkocht aan individuele particuliere kopers. Twee villa’s kregen directe toegang tot de Stokveldelaan en twee via een korte pijpekop die eveneens uitgeeft op de Stokveldelaan. De villa’s zijn gebouwd in de periode 1998-2002.