KAPROEN

Een kaproen (van het Franse chaperon voor “kap”) is een kapachtig hoofddeksel dat veel in de middeleeuwen gedragen werd. De kap reikte tot aan de schouders zodat het hoofd en de nek van de kaproendrager helemaal bedekt waren; alleen het gezicht werd vrijgelaten. De kaproen eindigde achter op het hoofd in een lange punt (lierepijp of lamfer genoemd) als een soort puntmuts.

In de vroege middeleeuwen werd de kaproen vooral door arme mensen gedragen. Het was ook het herkenningsteken van paramilitaire burgergroeperingen die in enkele Vlaamse steden actief waren. Het waren protestgroepen die zich vaak geweldadig verzetten tegen de hoge belastingen en de privileges van de autoriteiten en elite van de grote steden. De bekendste groepen waren de Witte Kaproenen (met witte puntmuts) in Gent en de Rode Kaproenen (met rode puntmuts) in Brugge.

De Witte Kaproenen kregen enige bekendheid in de periode 1379-1385 vanwege hun rol in de Gentse opstand tegen de, in hun ogen, veel te Fransgezinde Graaf Lodewijk van Male. Een ander belangrijk conflictpunt was het door de Graaf gesteunde plan om een kanaalverbinding tot stand te brengen tussen Brugge en Gent om, in de ogen van de Gentenaren, water uit de Gentse rivieren af te tappen. De opstand dwong de graaf het kanaalplan op te schorten. De kanaalverbinding kwam pas in 1625 gereed.

In 1330 kwamen de Brugge Rode Kaproenen in opstand tegen de gevestigde orde en werd er gewelddagig geprotesteerd tegen de hoge belastingen, de aristocratische heerschappij, en de economische uitbuiting.

De kaproenenbeweging kreeg geen langdurige steun van de arbeidersklasse en werd snel neergeslagen door de stadsmilities en de edelen maar ze bleef lange tijd een belangrijk symbool van volksverzet en sociale strijd.

In jaren 60 en 70 van de vorige eeuw kwam de beweging opnieuw in beeld en werd ze geassocieerd met een groep extreemrechtse jongeren (zonder puntmuts) die zich verzetten tegen de politieke en sociale veranderingen van die tijd. De beweging had ideologische banden met andere extreemrechtse bewegingen in Vlaanderen en organiseerde een breed scala aan activiteiten, gericht op het bevorderen van een onafhankelijke Vlaamse staat, het versterken van de Vlaamse identiteit en cultuur en het verwerpen van de Belgische eenheid. De groepering werd uiteindelijk verboden, maar de leden bleven actief in verschillende andere vormen van extreemrechtse politiek.