DE MEERSEN

Situering

De Meersen ligt in de Leiselewiijk, een laaggelegen weidegebied in het zuiden van deelgemeente Sint-Michiels, dat in de zestiger jaren van de vorige eeuw werd verkaveld.

De straat loopt over een afstand van ongeveer 200 m evenwijdig met de Leiseleveld- en Spoorwegstraat. Het 10 m brede tracé biedt ruimte voor een 6 m brede betonrijweg en aan weerszijden voetpaden. In het woningregister zijn een vijfendertigtal eengezinswoningen opgenomen, deels vrijstaand, deels halfvrijstaand. Locatie en woningenbestand zijn bijgevoegd.

De naamgeving verwijst naar een verleden waarin het Leiselegebied een laaggelegen weidegebied was in het stroomgebied van de Kerkebeek en de Leiselebeek. Het woord meers (vroeger meersch of mars) betekent moeras of laaggelegen weideland. Het heeft dezelfde oorsprong als het woord meer en is verwant aan het Engelse marsh. Het woord meers komt vaak terug in familienamen zoals Vandermeersch, Vandenbroek, Vandevennet en Vandermoeren. Ook in plaatsnamen is het begrip aanwezig, bijvoorbeeld in Meerssen (provincie Limburg, Nederland) en in gebieden zoals de Assebroekse Meersen, de Kalkense Meersen, de Gentbrugse Meersen en het Gentse recreatiedomein de Blaarmeersen. Zelfs de Antwerpse winkelstraat de Meir was oorspronkelijk een meers.

Historiek

Tot het begin van de negentiende eeuw was het gebied ten zuiden van de dorpskern van Sint-Michiels vrijwel onbewoond, braakliggend of bebost terrein. Bij het opmaken van het primitief kadasterplan van 1835 was het zuidoostelijke deel, op de woonkern Steenbrugge na, in het bezit van vier vooraanstaande Brugse adellijke of vermogende burgerfamilies die zich daar al eerder gevestigd hadden met fraaie buitenverblijven of kastelen. De voorgeschiedenis van de families vander Beken de Cringhe, van Zuylen van Nyevelt, Doudan en Sinave en hun respectievelijke landgoederen Rode Poort, Leisele, Leiselebeke en Sinave wordt in aparte bijdragen besproken. De ligging van deze landgoederen is aangegeven op de toegevoegde kaart.

Zoals op de kaart aangeduid, maakte het gebied van De Meersen destijds deel uit van het landgoed van de familie Sinave, die een buitenverblijf had in wat nu het Lapperdfortbos is. Sinave was een bekende naam in Brugge. Pieter Sinave (1785-1859) was er gemeenteraadslid en voorzitter van de Kamer van Koophandel. Hij huwde met de veel jongere Brugse Nathalie Gilliodts, dochter van reder en handelaar Charles Gilliodts. Hij was samen met zijn broer Antoine een van de belangrijkste reders in Brugge met een vloot van goed uitgeruste zeeschepen. Na zijn overlijden in 1859 overleefde zijn weduwe hem nog 35 jaar.

Na haar overlijden in 1894 verkochten de erven Sinave/Gilliodts het deel van het domein ten westen van de spoorlijn Brugge-Gent aan de Steenbrugse industriële familie Baert. Het was de tijd dat plannen op tafel kwamen om een nieuw station te bouwen aan de rand van de Brugse binnenstad en de spoorlijn Brugge-Gent op een verhoogd talud aan te leggen.

Langs de westzijde van het talud ontstond intussen een landweg, de huidige Spoorwegstraat, en verkocht de familie Baert haar eigendom al in 1913 aan enkele particuliere kopers. Een strook grond van iets minder dan 50 m diep langs deze landweg werd verkaveld in een dertigtal percelen voor gesloten bebouwing. De achterliggende weilanden, tot aan de Leiselebeek, bleven tot eind jaren vijftig eigendom van de families Blondeel, Strubbe en Verduyn die langs de landweg woonden. Nota bene, de Spoorwegstraat kreeg in 1935 kassieverharding.

In 1959 diende landmeter en bouwpromotor Gaston Cools en zijn partner Norbert De Busschere, namens de eigenaars, een verkavelingsvoorstel in bij de gemeente Sint-Michiels voor de weilanden achter de huizenrij aan de Spoorwegstraat. Het betrof een plangebied van ongeveer 4,2 ha. Het plan voorzag in de aanleg van twee nieuwe, parallel aan de Spoorwegstraat lopende, straten en de verlenging van de al bestaande Sint-Arnolduslaan met de bijhorende voorzieningen.

Gemeente-ingenieur Amand Jonckheere kreeg opdracht een bestemmingsplan voor het verkavelingsterrein op te maken. Een kopie van het Bijzonder Plan van Aanleg (BPA) nr. 13 Leysselehoek is hierbij toegevoegd. De verkavelingsovereenkomst met bouwpromotor Cools werd in de gemeenteraad van 10 mei 1960 goedgekeurd.  

Er was grote belangstelling voor de nieuwbouwplannen. Het volledige plangebied van 4,2 ha was al in de loop van 1960 verkocht aan particuliere kopers. Dat kwam de bouwpromotor op een uitbrander van de stedebouwkundige diensten te staan. Bij een inspectiebezoek in juni 1960 stelden ze vast dat de werkzaamheden zonder hun toestemming waren gestart en dat het plan moest worden ingepast in een algemeen bestemmingsplan voor het volledige Leiselegebied.

De administratieve molens draaiden langzaam, te langzaam voor velen. Het door architectenduo Remy Van der Looven en Raymond Huyghebaert uitgewerkte algemene Bijzonder Plan van Aanleg nr. 13A werd pas in augustus 1962 goedgekeurd door de gemeenteraad. Na verdere bijsturing volgde een jaar later de formele bekrachtiging door de stedebouwkundige diensten

Intussen waren de wegeniswerken reeds voltooid. De twee nieuwe straten kregen aanvankelijk gezamenlijk de naam Leiselepark, maar al snel bleek deze naamgeving onpraktisch. In de loop van 1963 besloot de gemeente de straten afzonderlijke namen te geven: Leiseleveld en De Meersen.

Na de turbulente start van het verkavelingsproject koos bouwpromotor Cools voor een voorzichtiger aanpak bij de verdere ontwikkeling. In het besef dat een officieel goedgekeurde verkavelingsprocedure de marktwaarde en verkoopbaarheid van de gronden zou verhogen, diende hij in 1968 een formele verkavelingsaanvraag in bij de gemeente (VK 7308) voor het nog te realiseren deel van het project, goed voor ongeveer 80 procent van het plangebied. Hierbij werd geopteerd voor een kwalitatief hoogwaardig woningtype met halfvrijstaande bebouwing op brede percelen van 10-12 m, voorzien van een kleine voortuin en iets ruimere achtertuin. De meeste van deze woningen dateren van 1969-70.