HOGESCHOOL WEST-VLAANDEREN

(HOWEST) 

Situering 

HOWEST is de officiële beroepshogeschool van West-Vlaanderen waarvan de Vlaamse Overheid de inrichtende macht is. De school heeft haar administratieve zetel in Kortrijk met vestigingen in Brugge, Kortrijk en Oudenaarde. Ze biedt graduaat studies aan in 4 studiegebieden (handelswetenschappen en bedrijfskunde, handelswetenschappen sociaal agogisch werk, industriële wetenschappen en technologie, onderwijs en sociaal-agogisch werk) en professionele bachelor studies in 8 studiegebieden (architectuur, audiovisuele en beeldende kunst, gezondheidszorg, sport en bewegen, handelswetenschappen en bedrijfskunde, industriële wetenschappen en technologie, onderwijs en sociaal-agogisch werk). Binnen elk studiegebied zijn er nog tientallen afstudeerrichtingen en keuzetrajecten, in totaal 84. Daarbij komen nog een serie vervolgopleidingen en navormingsprogrammas.

In het schooljaar 2021-2022 telde de school 1,750 graduaatstudenten en 6,500 professionele bachelorstudenten. Daarmee behoort ze, qua studentenaantal, tot de middenmoot van de 16 Vlaamse hogescholen. De verdeling van de studentenbevolking over de 3 vestigingen moet nog uitgezocht worden.

De hiernavolgende historische terugblik beperkt zich tot de vestiging Brugge waarvan de hoofdcampus Brugge Station zich bevindt op grondgebied van (deel)gemeente Sint-Michiels, in de onmiddellijke nabijheid van het station van Brugge.

Historiek

De Howest campus Brugge Station is gevestigd op de oude site van het kasteeldomein Zwaenekerke waarvan de geschiedenis wordt beschreven in een aparte bijdrage (zie kasteel Zwaenekerke).

De voorgeschiedenis van de campus gaat terug tot eind jaren vijftig van de vorige eeuw toen het kasteeldomein eigendom van en bewoond was door de familie Deudon de le Veilleuze. Een kaart van het toenmalige domein is in annex toegevoegd. Kasteelheer André Deudon was in 1952 overleden en de familie (weduwe en drie zonen) werd door diverse partijen benaderd om het strategisch gelegen landgoed te verkopen. De verkavelingswoede was na WO II uitgebroken in Sint-Michiels en de ambitieuse burgemeester Van Maele had een groots plan in gedachte om er een, voor die tijd, revolutionair shopping centre te bouwen. De Belgische Staat had echter ook zijn oog laten vallen op het kasteeldomein. De overheid was op zoek naar gronden voor de relocatie van de Rijkstechnische School die veel te krap gehuisvest was in de Brugse binnenstad (Jacobinessenstraat).

Wat er precies is gebeurd moet verder uitgezocht worden. Feit is dat per gerechtelijk vonnis dd 10 maart 1958 een bebost stuk grond van het kasteeldomein (bijna 2,5 ha) door de Belgische Staat werd onteigend “om redenen van openbaar nut“. Wat de Belgische Staat bezield heeft om precies op deze locatie, midden in het kasteeldomein, een terrein van ongeveer 110 m bij 220 m te onteigenen, is een raadsel.

Rijks Technisch Onderwijs (RTO) – Instituut Simon Stevin (ISS)

Het duurde nog tot februari 1963 dat het Bestuur van Stedebouw en Ruimtelijke Ordening de plannen voor de bouw van de nieuwe school indiende bij het gemeentebestuur van Sint-Michiels. De bouwvergunning werd onmiddellijk verleend en de nieuwe vestiging van het Rijks Technisch Onderwijs (RTO) opende zijn deuren in 1965 (zie kadaster mutatieschets 1966-1). Milieuactivisten trachtten nog de indrukwekkende beukendreef van de Rijselstraat naar de villa Wilgenhof (Clos de Saules) van de familie Deudon te redden maar daar had vadertje Staat geen oren naar.

In eerste instantie verhuisde alleen de normaalafdeling van de school (beter bekend als regentaat). De volgende jaren werden steeds meer hogere opleidingen vanuit de Brugse binnenstad naar Sint-Michiels overgeheveld en werd het onderwijsaanbod aanzienlijk vergroot met o.a. professionele opleidingen bedrijfsmanagement, economie, informatica en laboratoriumtechnologie. De nieuwe vestiging kreeg de nogal ambitieuse naam Instituut Simon Stevin (ISS).

Na het overlijden van de weduwe Deudon in 1969 en om uit onverdeeldheid te komen, verkochten de drie broers Deudon het resterende zuidelijke deel van het domein (met de villa Wilgenhof) aan de Belgische Staat. Het kwam gelukkig niet meer tot een onteigeningsproces en de verkoop werd in 1970 in der minne geregeld. De schooladministratie- en directiefuncties werden ondergebracht in de villa. Dat was maar een tijdelijke oplossing en algauw kwam de villa leeg te staan. Op dit zuidelijke terrein werd, later in 1977, een sporthal gebouwd en een sportveld aangelegd met atletieksintelbaan.

Ook het noordelijk deel van het kasteeldomein Zwaenekerke werd in 1970 verkocht. In dit deel stond nog het oude kasteel Zwaenekerke dat al sinds 1936 niet meer bewoond was. De verkoop had veel voeten in de aarde en zorgde voor de nodige commotie. Het lag voor de hand dat de Belgische Staat ook dit deel zou aankopen voor de uitbreiding van de ISS campus. Burgemeester Van Maele had echter grootse plannen in gedachten om er een, voor die tijd revolutionair, nieuw shopping centre te vestigen. De burgemeester wist de familie Deudon te overhalen om dit deel van het dicht beboste kasteelpark (ongeveer 6 ha) aan de NV Swaenehof te verkopen. De NV was een vastgoedvennootschap van de bevriende Zedelgemse ondernemersfamilie Claeys. Het project ging uiteindelijk niet door. Na de veemarktaffaire in de vijftiger jaren, deden de plannen opnieuw veel stof opwaaien in de Brugse regio. De Brugse middenstand schreeuwde moord en brand en er waren flinke twijfels over de financiële haalbaarheid. De NV Swaenehof zag zich verplicht de site, na 4 jaar vergeefse lobby, in 1974 door te verkopen aan de Belgische Staat.

De toenmalige minister van Onderwijs Herman De Croo had gehoopt en verwacht dat ook het noordelijke deel van het kasteeldomein door de Staat uiteindelijk aan hem zou toebedeeld worden maar zijn vraag werd niet gehonoreerd. De voorkeur ging uit naar de toenmalige Regie voor Telegraaf en Telefonie (RTT) die krap behuisd was in de Brugse binnenstad en ook op zoek was naar een nieuwe locatie. Het totaal verkommerde kasteel werd na de aankoop in 1974 gesloopt en de kasteelgrachten gedempt. Het terrein bleef nog bijna 10 jaar onbebouwd. Een stuk van ongeveer 1,8 ha werd in 1983 alsnog toegewezen aan het ISS. De school bouwde er twee paviljoenen waar in eerste instantie het internaat en het restaurant van de school werden ondergebracht.

HOWEST

Ondertussen voltrok zich een revolutie in het hoger technisch- en beroepsonderwijs in België. Het ISS werd in 1995 opgenomen in een fusie met in totaal 8 rijkshogescholen in de provincie West-Vlaanderen zijnde het Instituut Simon Stevin (Brugge), het Hoger Instituut voor Sociale Studiën (Klemskerke), het Hoger Rijksinstituut voor Economisch, Paramedisch en Sociaal Hoger Onderwijs, kortweg Hiepso, (Kortrijk); het Hoger Rijksinstituut voor Paramedische Beroepen (Oostende), de Provinciale Industriële Hogeschool Kortrijk , de Rijksnormaalschool Kortrijk en de Rijksnormaalschool Brugge (Sint-Jorisstraat). In 1999 volgde de invoering van de bachelor-masterstructuur (ook wel BaMa-stelsel genoemd). Exit regentaat en graduaat, lang leve de professionele bachelor. De nieuwe entiteit kreeg de naam HOWEST met campussen in Brugge, Kortrijk en Oostende (de campus Oostende werd in 2004 gesloten).

Uiteindelijk kwam ook het noordelijke deel van kasteeldomein Zwaenekerke helemaal in handen van het nieuw gevormde HOWEST. Nadat ze al een stuk van 1,8 ha in 1983 aan de school had verkocht, bouwde de RTT er een telefooncentrale die in 1984 in gebruik werd genomen. Acht jaar later werd het imposant RTT gebouwencomplex in gebruik genomen. Het bedrijf was toen pas omgevormd tot het semi-autonoom bedrijf Belgacom. Het rode bakstenen complex aan de achterzijde van het station werd ontworpen door de architecten Augustyniak, de Maeght en Vernimmen.
Rond de eeuwwisseling voltrok zich echter de digitale revolutie in de telecommunicatiesector. Het telefoonverkeer werd gedigitaliseerd en de verouderde automatische telefooncentrales werden uit de dienst genomen. In 2012-13 werkten er nog maar 250 mensen van de administratieve diensten in het immense kantoorgebouw en werd er uitgekeken naar een kleinere, minder dure lokatie. Na twee jaar onderhandelen verkocht eigenaar Belgacom het grootste deel van de site in 2015 voor € 10 miljoen aan HOWEST. Sindsdien zijn er de IT opleidingen en administratieve diensten van de hogeschool ondergebracht. Verkoper Belgacom had toen al de nieuwe naam Proximus gekregen. En nu maar hopen dat het allerlaatste restant bos en groen van het oude roemruchte Zwaenekerke kasteeldomein, ongeveer 1 ha, behouden blijft.

Het meest noordelijk deel van de site bleef buiten de verkoopdeal met Howest. Een perceel van ongeveer 3,800 m2 werd verkocht aan projectontwikkelaar Upgrade Estate die wel brood zag in de bouw van het studentenkamercomplex Upkot in de onmiddellijke nabijheid van de twee grote schoolcampussen HOWEST en ter Groene Poorte. De bouw van 110 studentenstudios liep enige vertraging op maar in de loop va 2018 waren alle studios verkocht en opende Upkot Brugge de deuren.
De meest noordelijke punt van de site werd ter beschikking gesteld van het Vlaamse Agentschap Wegen Verkeer voor de inrichting van het stationsplein en de aanleg van een balkonrotonde die op 19 december 2014 in gebruik werd genomen (kostprijs € 10,3 miljoen)