HOEVE EMMAUS – RESTAURANT CASSEROLE
Situering
In de oksel van de Groene Poortdreef ligt het restaurant de Casserole. Het restaurant fungeert als opleidingsschool van de aanpalende hotelschool ter Groene Poorte.
De hotelschool is een van de bekendste en belangrijkste hotelscholen van België. Ze is bekend vanwege enkele oud-leerlingen, vooral in het restaurantwezen. Enkele oud-leerlingen, zoals Sergio Herman en Gert De Mangeleer, behaalden op jonge leeftijd de hoogste Michelin-onderscheiding. Andere culinair bekende oud-leerlingen zijn Wout Bru, Roger Van Damme en Dominique Persoone. Naast het restaurant, dat plaats biedt aan maximaal 30 personen, bestaat het gebouwencomplex verder uit les- en praktijkruimtes van de naburige hotelschool Ter Groene Poorte.
Historiek
Apotheker Gerard Franchoo heeft in de zestiger jaren uitgebreid onderzoek gedaan naar de geschiedenis van de site dat goed gedocumenteerd en gedegen genoemd kan worden. Het volgend historische overzicht is dan ook voor een deel gebaseerd op zijn bevindingen die gepubliceerd werden in de Omroeper van Sint-Michiels van mei 1967.
Reeds vóór 1500 behoorde de site toe aan het Sint-Donaaskapittel van Brugge. In het kerkarchief van 1550 wordt het toponiem “Emmaus de Lazarie” teruggevonden, waaruit afgeleid zou kunnen worden dat er een gasthuis of een leprozerie was gevestigd die tot het Sint-Donaaskapittel behoorde en door haar onderhouden werd. Dat is niet helemaal zeker, omdat de functie als leprozerie nergens anders is terug te vinden en er al twee leprozerieën op het dorp waren. De omloper Paele Brugge (1665) vermeldt: “..ende is ’t beloop daer e kercke ende priestagie van Sincte Michiels, ’t goedt ghenaemt Emauxc al in staen“. In de parochie-omlopers van 1714 en 1715 is sprake van “een stuck met bewalde mote ende huys van plaisance, ghenaemt Emaus” en “boomgaard en lochting met een cingelken“. Zestendeel 322 (jaar 1790) geeft de volledige oppervlakte van de eigendom “een behuysde hofstede groot 30-1-93 gemeten, ghenaemt Groot Emaus“. In die tijd stond graaf de Coloma, wonende te Mechelen, als eigenaar opgegeven. De naam Coloma is tot op de dag van vandaag verbonden aan het prachtige kasteeldomein in het centrum van Sint-Pieters-Leeuw. De Emmaüshoeve is verder duidelijk benoemd en afgebeeld op de kaart van Ferraris (1770-1778).
Vanaf 1835 is de geschiedenis van de hofstede beter te traceren in het kadasterarchief. In het primaire eigendomsregister staat de hofstede geregistreerd op naam van de weduwe van burggraaf Karel de Plaine, wonende te Mechelen. De hofstede bestond toen uit een 10-tal percelen met gebouwen, zoals afgebeeld op de toegevoegde primitieve kaart. Voor de volledigheid: de hofstede had het genot van de twee geel gearceerde percelen die juridisch eigendom waren van de Kerkfabriek en het Bureau van Weldadigheid (het latere OCMW) van Sint-Michiels. Hoe deze situatie is ontstaan, moet nog worden onderzocht.
De weduwe de Plaine verkocht de hofstede aan Philippus de Neve (1777-1847), die gehuwd was met Constance van Bueren (1774-1858). Na het overlijden van Constance kwam de hofstede in 1861 in handen van dochter Adèle (1808-1870) die gehuwd was met Gaspar de Wargny (1815-1896). Weduwnaar Gaspar verkocht de hofstede vervolgens in 1892 aan Jacobus Wante, brouwer en burgemeester van Assebroek. De hofstede, groot 15 ha, werd toen gepacht door Clement De Craene. Brouwer Wante stierf in 1911 en in 1920 verkocht zijn dochter-erfgename Josephine Wante, weduwe van Albert Gautier, de hofstede aan August Bonte. Het domein bestond toen uit “een woonhuis met bakoven, wagenkot, zwijnskoten, schuur- en paarden- en koestallen” en bijhorende weilanden, alles samen ongeveer 85 ha. In de volksmond zou de hofstede vanaf dan ook de toepasselijke naam hof van Bonte krijgen.
August Bonte senior (1845-1937) pachtte en bewoonde daarvoor de nabijgelegen hofstede Blijdenburg, die toen behoorde tot het Leisele kasteeldomein. Hij was gehuwd met Rosalie Van Maele (1848-1934), dochter van Pieter Van Maele, de stamvader van de gekende familie Van Maele. August was een bekende persoonlijkheid in de gemeente. Hij stond 35 jaar in de gemeentepolitiek en bracht het tot schepen van de gemeente Sint-Michiels en voorzitter van de Commissie van Openbare Onderstand (COO).
Het boerenerf van de familie Bonte kromp aanzienlijk tussen 1925 en 1936. In die periode verkavelde en verkocht zij alle weilanden ten oosten van de toenmalige Prins Leopoldstraat (de huidige Josue Maertensstraat), evenals een strook van ongeveer 40-50 meter diep langs de Dorpsstraat, bestemd voor particuliere bebouwing. Samen ging het om circa 40 hectare, iets minder dan de helft van het domein dat in 1922 was aangekocht.
Na zijn overlijden in 1937, volgde zijn zoon, die ook August heette, hem op als eigenaar-beheerder van de hofstede. August Bonte junior (1875-1946) huwde Maria-Theresia Rosseel (1883-1965) en was ook actief in de gemeentepolitiek als schepen en voorzitter van de kerkfabriek. Het gezin Bonte – Rosseel telde 4 kinderen, drie dochters (Irma, Rachel en Marie-Louise) en een zoon André. De laatste werd bij het overlijden van zijn vader in 1946 eigenaar-beheerder van de hofstede. Hij besefte al gauw dat er meer geld te verdienen was met de verkoop van grond dan met boeren. Hij vond een bondgenoot in de nieuwverkozen burgemeester Michel Van Maele, waarmee hij via zijn grootmoeder verwant was. Na de verkoop in 1925-1936 volgde in 1950 de verkoop en verkaveling van het resterende deel.
Ruim 1 ha weiland bleef buiten de verkaveling. Nadat ze tevergeefs had gezocht naar mogelijkheden om het kerkhof elders uit te breiden, moest de gemeente in 1954 diep in de buidel tasten voor de aankoop van ongeveer 7,000 m² potentieel bouwrijp weiland ten noorden van het bestaande kerkhof. De gemeente moest zelfs een lening aangaan om de aankoop (BF 639.000 of BF 90/m²) te financieren. Daarnaast bleef ongeveer 3.000 m² in het bezit van de familie Bonte, die er drie hoogbouwblokken liet optrekken met respectievelijk 5, 6 en 8 appartementen.
Het resterende terrein werd ontsloten met de aanleg van twee nieuwe straten, de August Bontestraat en de Karel de Wolfstraat. De eerste naamgeving lag voor de hand, alhoewel het nooit duidelijk zal worden of hiermee August senior dan wel August junior is bedoeld. De tweede keuze was minder evident. Karel de Wolf was weliswaar een bekende Brugse figuur (apotheker, schrijver, heemkundige) die een buitenverblijf had op Sint-Michiels, maar dat was enkele honderden meters verderop gelegen. De straat van het buitenverblijf was al eerder vernoemd naar de eerste na-oorlogse burgemeester Alfons De Baecke.
Het verkavelings- en verkoopproces van de historische hofstede was min of meer voltooid in 1964, toen de familie Bonte zich vestigde in een naburige nieuwbouwvilla en het boerenerf verhuurde aan een privérestaurateur, de familie De Schepper. Het woonhuis werd op kosten van de huurder grondig gerenoveerd en ingericht als restaurant naar een ontwerp van architect R. Vyncke uit Sint-Michiels. De verbouwing werd met zorg en begrip voor de landelijke stijl aangepast en uitgewerkt waardoor het hofstedelijke karakter enigszins behouden bleef. Het was (en is) wellicht niet gebruikelijk om een restaurant Emmaüs te noemen. Het kreeg de meer toepasselijke naam de Casserole.
De jonge restaurateur, Paul De Schepper, kwam in 1973 tragisch om het leven bij een verkeersongeval. Het huurcontract met de familie De Schepper werd vroegtijdig beëindigd en de site en het restaurant werden in 1974 verkocht aan de vzw Instituut voor de Voeding (IVV), dat op het naburige domein Ter Groene Poorte was gevestigd. De Casserole was ondertussen een bekende culinaire naam geworden die door de koper IVV werd gerespecteerd. De publieke restaurantfunctie bleef maar deels behouden voor zover er alleen ’s middags geluncht kan worden. Terzijde: de gloednieuwe campus van het IVV op het naburige Groene Poorte-domein was kort daarvoor volledig door brand verwoest.
Het restaurantcomplex, dat in 1986 nog werd uitgebreid, vervult sindsdien een belangrijke didactische functie als praktijk- en opleidingscentrum voor laatstejaarsstudenten van de naburige hotelschool.