HOGESCHOOL VIVES – NOORD
Situering
De Hogeschool VIVES is de instelling voor katholiek hoger beroepsonderwijs in de provincie West-Vlaanderen. Met 14,500 studenten staat ze in de top 5 van de 16 instellingen die door de Vlaamse Overheid als hogere beroepsscholen zijn erkend. De school bestaat uit twee zelfstandige onderwijsinstellingen VIVES Noord en VIVES Zuid waarvan het bestuur in 2014 onder één bevoegd gezag werd gebracht (bestuursfusie). Dit kort historisch overzicht beperkt zich tot VIVES Noord waarvan de hoofdzetel gevestigd is in Brugge, meer bepaald in de Xaverianestraat 10 van de (deel)gemeente Sint-Michiels. De school heeft nog een drietal kleine campussen in de Brugse binnenstad en één in Oostende.
Anno 2023 biedt VIVES-Noord 1-2 jarige graduaatstudies aan in 3 studiegebieden (handelswetenschappen & bedrijfskunde, indutriële wetenschappen & technologie en onderwijs) en 3-4 jarige professionele bachelor studies in dezelfde studiegebieden plus gezondheidszorg. Elk studiegebied is verder onderverdeeld in talloze studierichtingen, te lang om hier opgenoemd te worden. Daarnaast wordt een brede waaier van post-hogeschool opleidingen aangeboden.
In het schooljaar 2021-22 telde de school 600 graduaatstudenten en 3,100 professionele bachelor studenten, samen goed dus voor 3,700 studenten. Het is daarmee het kleine broertje van de zusterschool VIVES-Zuid, met hoofdvestiging in Kortrijk, die met ongeveer 10,800 studenten meer dan 3-maal zo groot is.
Een standbeeld van het Heilig Hart, rechts van de toegang aan de Xaverianenstraat, herinnert aan de tijd dat het terrein nog eigendom was van de congregatie van de Broeders Xaverianen die daar een buitenverblijf en sportvelden hadden. Het beeld is een gedenkteken ter ere van de in de Tweede Wereldoorlog gesneuvelde oud-leerlingen van het Xaverianen Instituut. Het is omgeven met een ijzeren hek en bestaat uit twee rechthoekige sokkels uit witte natuursteen met daarop een Heilig Hartbeeld met gespreide armen, eveneens uitgevoerd in witte natuursteen. Op de bovenste sokkel zijn de namen van de slachtoffers uitgehouwen; op de onderste sokkel “1940-1945”. Zwart geblakerd staat het beeld er, anno 2024, verwaarloosd bij en is dringend aan restauratie toe.
De naam van de hogeschool VIVES verwijst naar de Spaans-Brugse humanist Juan Luis Vives. De visie van Juan Luis Vives of Johannes Ludivicus Vives (Valencia,1493– Brugge,1540), zijn waarden en aanwezigheid in Brugge en West-Vlaanderen vormden de aanleiding om zijn naam te geven aan de hogeschool.
Historiek
In 1994 vaardigde de Vlaamse Overheid een Hogeschooldecreet (13 juli 1994) uit dat de drievoudige opdracht van de Vlaamse hogescholen vastlegde: het aanbieden van hogeschool-onderwijs, maatschappelijke dienstverlening en projectmatig wetenschappelijk onderzoek. Met het decreet wilde de overheid grote multidisciplinaire hogescholen creëren die betaalbare kwaliteit zouden leveren en die gewapend zouden zijn om de internationale concurrentie aan te gaan. Het decreet introduceerde schaalvergroting, een financiering minder afhankelijk van de studentenaantallen, interne en externe kwaliteitsbewaking, een aangepast personeelsstatuut, sociale voorzieningen enzovoort. In heel Vlaanderen werden 162 instellingen voor hoger onderwijs samengevoegd tot negenentwintig hogescholen.
Voor de West-Vlaamse katholieke hogescholen betekende dit het startpunt van de vorming van twee grote hogeschoolgroepen die in de loop van 1995 werden gevormd. Vijf hogescholen in Noord-West-Vlaanderen beslisten om zich te verenigen in de Katholieke Hogeschool Brugge-Oostende (KHBO): het Hoger Technisch Instituut (Brugge), het Hoger Technisch Instituut (Oostende), de Katholieke Industriële Hogeschool West-Vlaanderen (Oostende), de Sint-Andreasnormaalschool (Brugge) en het Sint-Jansinstituut voor Verpleegkunde (Brugge).
In het zuiden van de provincie werd de Katholieke Hogeschool Zuid-West-Vlaanderen (KATHO) gevormd uit de samenvoeging van het Hoger Instituut voor Verpleegkunde en Biotechnologie (HIVB) in Roeselare, de Regentenschool-Normaalschool (Reno) in Torhout, het Pedagogisch Hoger Onderwijs (PHO) in Tielt en vier hogescholen op ’t Hoge in Kortrijk: het Hoger Handels- en Taleninstituut (Hantal), het Hoger Instituut voor Verpleegkunde en Vroedkunde (HIVV), het Instituut voor Psychosociale Opleiding (IPSOC) en het Vrij Hoger Instituut voor Technologie en Informatica (VHTI).
Bij de KHBO bleef het niet bij een administratieve fusie. Plannen werden gesmeed om de 5 hogescholen onder een dak te brengen en een eenheidscampus op te richten die de school kosteneffficienter moest maken en kwalitatief op een hoger niveau brengen. Toen het voornemen bekend raakte dat de Broeders Xaverianen van plan waren hun buitenverblijf Rijkenheem en omliggende sportvelden aan de Xaverianenstraat in Sint-Michiels te verkopen, meldde de KHBO zich aan als mogelijke koper.
De Broeders hadden al delen van hun domein langs de Koningin Astridlaan en de Koning Albertlaan verkocht en waren wel te vinden voor de verkoop van het resterende deel aan een “gelijkgezinde” onderwijsinstelling als de KHBO. Het domein zou dan toch een onderwijsbestemming behouden. De aankoop in 2001 omvatte het sportveldenterrein tussen de Xaverianenstraat en de expressweg N31 (ongeveer 4 ha) en een terrein tussen de Xaverianenstraat en de Koning Albert I laan (ongeveer 3,3 ha) met onder meer het buitenverblijf van de Broeders (Rijkenheem), een landhuis en nog de resterende sportvelden. Alles voor een vriendenprijs van BF 90 miljoen.
Plannen werden gemaakt om Rijkenheem in te richten als vergader- en ontvangstruimtes van de school en de bijhorende sportinfrastructuur met tennispleinen en basketvelden te renoveren en uit te breiden met doucheruimtes, fitness lokalen, een volleybalveld en twee petanquevelden voor de buurtbewoners. Met de congregatie werd afgesproken dat de zeven broeders die nog in Rijkenheem woonden er ook enige tijd mochten blijven. Bedoeling was een groene campus uit te bouwen in een rustige omgeving en met uitgebreide ontspanningsmogelijkheden.
De bouw van de nieuwe KHBO complex liep grote vertraging op. Er waren drie bouwvergunningprocedures nodig om tegemoet te komen aan de bezwaren van een aantal omwonenden die een annulatieverzoek bij de Raad van State hadden ingediend. Uiteindelijk kon bij de start van het academiejaar 2006 de eerste steen van de nieuwe campus gelegd worden met de bedoeling om het onderwijscomplex in september 2008 in gebruik te nemen. Met de bouw was een investering gemoeid van € 40 miljoen, een derde meer dan aanvankelijk begroot. Naast eigen spaarcenten en een forse lening, deed de hogeschooldirectie ook een beroep op middelen van de Dienst voor Infrastructuurwerken in het Onderwijs (DIGO).
Eenmaal klaar in 2008 verhuisden de 4 Brugse scholen naar de Xaverianenstraat maar de vijfde partner in de KHBO fusie, het Hoger Technisch Instituut van Oostende (HTI), lag dwars. Het HTI was al 60 jaar gevestigd in het historisch pand op de Zeedijk en het Oostendse stadbestuur verzette zich met hand en tand tegen het vertrek en sluiting van de enige hogere beroepsonderwijsinstelling van de stad. Onder politieke druk moest het stadsbestuur toch wijken. Als troostprijs werd, onder KHBO vlag, het Vlaams Luchtvaartopleidingscentrum (VLOC) opgericht dat professionele bachelors in luchtvaarttechnologie aanbiedt en gevestigd is op de luchthaven van Oostende.
Gehuisvest in het prachtige nieuwe gebouw mocht de KHBO zich verheugen in een groeiend aantal studenten. Veel studenten kandidaat-bachelors werden afgeschrikt door het theoretische karakter van de universitaire bacheloropleiding en kozen voor het praktischer, professionele bachelortraject van de hogeschool.
De goede voornemens ten aanzien van de herinrichting van het Rijkenheem en renovatie van de sportfaciliteiten “aan de overkant” van de Xaverianenstraat werden niet gehonoreerd. Nog tijdens de bouw van de nieuwe campus (in 2007) moesten de Broeders in de krant lezen dat de KHBO een deel van het complex voor een mooie prijs had doorverkocht aan de stad Brugge. De Broeders waren “not amused”. Kennelijk waren de afspraken bij de verkoop niet goed op papier vastgelegd maar een protest tegen de gang van zaken haalde niets uit.
De stad Brugge richtte Rijkenheem in als stads-wijkcentrum met twee ontmoetingsruimtes (50 m² en 180 m²), een kapel en een keuken. Op de omgevende sportterreinen vonden o.a. de krachtbalclub Sint-Michiels en de Tennisclub Sint-Michiels een nieuw vast onderdak. Later (in 2021) bouwde de stad Brugge naast Rijkenheem nog een indrukwekkend nieuw multifunctioneel sport- en cultuurcomplex met een grote sportzaal voor balsporten, een gevechtsportzaal en een danszaal. Het cultuurgedeelte omvat de bibliotheek, een polyvalente zaal, vier akoestisch geïsoleerde repetitielokalen, vier kleinere polyvalente ruimtes, twee vergaderzalen en een 400 vierkante meter grote cafetaria met buitenterras
In 2013 volgde een nieuwe fusiegolf in de hoger beroepsonderwijssector waarbij de KHBO fuseerde met de zusterorganisatie KATHO. Een eerste kiem voor de fusie was al gelegd in 2002, toen beide hogescholen toetraden tot de Associatie KU Leuven, een netwerk van kwaliteitsvolle hoger onderwijs instellingen verspreid over Vlaanderen en Brussel. Beide instellingen ondertekenden op 23 juni 2010 een eerste intentieverklaring tot samenwerking. De fusie werd officieel van kracht in september 2013.
Toen op 18 september 2013 het eerste academiejaar onder de nieuwe naam Hogeschool VIVES van start ging, werd de school één van de grootste hogescholen van Vlaanderen. Daarbij moet opgemerkt worden dat het om een “bestuursfusie” ging waarbij alleen het bestuur van beide scholen onder één bevoegd gezag werd gebracht maar de twee scholen de status van zelfstandige onderwijsinstelling behielden onder de nieuwe naam VIVES-Noord (KHBO) en VIVES-Zuid (KATHO). Het is wellicht een teken van de tijd dat de term “katholiek” in de nieuwe naamgeving werd geschrapt