BASISSCHOOL SPOORWEGSTRAAT
Situering
De basisschool Spoorwegstraat is gelegen aan de Spoorwegstraat nr. 250 op de site van kasteel Leisele waarvan de geschiedenis in een aparte bijdrage wordt beschreven. De school voldoet aan de inrichtingsvoorwaarden van de Vlaamse Gemeenschap die toegang geven tot personeels- en werkingskostensubsidies van de Vlaamse Overheid. Ze behoort tot het netwerk Katholiek Onderwijs Vlaanderen, met ongeveer 70 procent van alle leerlingen, het grootste onderwijsnetwerk in Vlaanderen.
De school bestaat uit een kleuter- en een lager onderwijsafdeling. Het kleuteronderwijs is bedoeld voor kinderen van 2,5 tot 6 jaar oud. De kleuters leren in de klas sociale vaardigheden, raken er vertrouwd met taal en ontwikkelen praktische vaardigheden. Het daaropvolgende lager onderwijs omvat zes aaneensluitende leerjaren voor kinderen van 6 tot 12 jaar. Gedurende deze zes leerjaren leren de kinderen de basisvaardigheden: lezen, schrijven, rekenen. Naast het algemene vak lichamelijke opvoeding komen daar in het vijfde leerjaar “zaakvakken” bij zoals aardrijkskunde, geschiedenis, biologie, verkeersopvoeding en Franse taal.
De school maakt organisatorisch deel uit van de basisscholengroep van het Sint-Lodewijkscollege, Brugge die uit zeven basisscholen bestaat in de regio Sint-Michiels, Sint-Andries en Christus Koning (Brugge). De laatste jaren schommelt het aantal leerlingen tussen de 230 en 250, verspreid over zes kleuterklassen en zes zes à zeven lagere schoolklassen.
De school is gehuisvest op de site van het Woon-Zorgcentrum Sint-Jozef waarvan de geschiedenis elders is beschreven. Het gebouw is geen architecturaal hoogtepunt. Het bestaat uit een strak tweelaags hoofdgebouw van 90 meter lang en 10 meter breed met in het midden een zijvleugel van een 20-tal meter die de kleuterspeelplaats scheidt van de lagere afdeling speelruimte.
Historiek
De geschiedenis van de school gaat terug tot 1938 toen het kasteel Leisele met omgevend park door de toenmalige eigenaar, het echtpaar Coppieters ’t Wallant – Lenaerts, werd verkocht aan de Congregatie van de Zusters van de H. Vicenzo a Paolo uit Merkem. De zusters waren al in 1851 in Brugge aangekomen waar zij het bekende weeshuis en een bewaarschool stichtten aan het Wijngaardplein bij het Begijnhof. De Congregatie was toen ook al in 1880 ingegaan op de uitnodiging van pastoor Charles De Wulf van Sint-Michiels om een vrije kleuter- en lagere school te openen aan de toenmalige Kaakstraat (thans Koningin Astridlaan) in Sint-Michiels. De school was ten tijde van de aankoop van het kasteel al uitgegroeid tot een volwaardige lagere meisjesschool, thans bekend als Immaculata.
Na de aankoop knapten de zusters kasteel Leisele op. De kamers van het kasteel werden aangepast zodat het geheel kon gebruikt worden voor een twaalftal dames en heren op rust. Er werd een kapel ingericht en in de orangerie van het kasteel openden de zusters een kleuterschool. Zuster Anna, die al van 1931 les gaf aan de Kaakstraat, opende de eerste kleuterklas. De orangerie van het kasteel werd in twee verdeeld: de helft deed dienst als kleuterklas en de andere helft als speelplaats. Het kon er in de zomer flink warm worden en ’s winters bitter koud. Maar het schooltje was een groot succes want in het tweede jaar waren er al twee klassen. De hele orangerie werd als klasruimte ingericht en de paardenstal werd tot kinderspeelzaal omgebouwd. Een foto van de eerste pionier van de school, zuster Anna, is in bijlage toegevoegd.
Het waren bange tijden toen twee jaar later WO II uitbrak, vooral in het hoofdklooster van Merkem dat in volle oorlogsgebied lag. Kloosters waren tijdens de oorlog altijd toevluchtsoorden voor de lokale bevolking die er een veilig onderdak zochten. Getuige ook Sint-Michielsnaar Marcel Daveloose die met zijn gezin toevlucht zocht in de wijnkelder van het kasteel. In Merkem vluchtten de meeste mensen naar Frankrijk maar o.a. de burgemeester vond onderdak in het klooster aldaar.
Na WO II daalde het aantal zusterroepingen in snel tempo en besloot de kerkelijke overheid het probleem van overleving van vele zustergemeenschappen in eerste instantie op te vangen door samensmelting van congregaties. Zo kwam het in 1955 tot een fusie met de Zusters van de H.Vincentius van Sint-Eloois-Winkel, de Zusters van Liefde van Izegem en de Zusters van Maria van Ingelmunster. Het teruglopend aantal roepingen werd daarmee echter niet opgelost en de congregatie moest beroep doen op externe leerkrachten.
Steeds meer ouders stuurden hun kleuters naar de school en in 1955 werd een nieuwe stijlvolle kleuterschool gebouwd in de tuin van het kasteel. De nieuwe school was al bijna van bij de inwijding (door bisschop Mgr Van Gheluwe) te klein. Begin zestiger jaren kregen de plannen voor de verkaveling van het naastgelegen weidegebied vaste vorm. Een vijfhonderdtal meestal jonge gezinnen vestigden zich in het nieuwe Leisele woongebied dat ook bekend werd als de Godelievewijk, genoemd naar de naam van de daar nieuw opgerichte parochie.
Toen de gemeente Sint-Michiels en de overheid plannen aankondigden om nieuwe lager onderwijsscholen in de buurt te vestigen dacht de zustercongregatie niet achter te kunnen blijven. De stap naar lager onderwijs werd gezet. Het nog vrij nieuwe kleuterschooltje werd in 1963 alweer gesloopt om plaats te maken voor een aanzienlijk grotere nieuwbouw. In het daaropvolgend schooljaar 1964-65 waren er, naast 160 kleuters, al 68 lagere schoolkinderen met drie lagere klassen die onder de hoede stonden van de eerste lagere leerkrachten, zusters Marcella, Marie-Therèse en Celine. Een foto van zuster Marcella is in bijlage toegevoegd. De school werd algemeen bekend als de Sint-Jozefschool, genoemd naar de locatie op het domein van het gelijknamige rust- en woonzorgcentrum.
De volgende jaren bouwde de school een betrouwbare en solide reputatie op. Het aantal leerlingen steeg geleidelijk tot 250. In 1983 werd de zijvleugel van de school verder uitgebouwd om meer ruimte te creëren voor de facilitaire diensten en een beter uitgeruste turnzaal. De jonge bevolking, die zich in de zestiger jaren in de nieuwe Leiselewijk had gevestigd, werd echter ouder en bij gebrek aan instroom van nieuwe jonge gezinnen liep de schoolgaande bevolking in de buurt van de school terug, De laatste jaren kwam de instroom op gang waardoor het aantal leerlingen weer is opgelopen tot 250.
De onderwijswereld bleef echter, zoals altijd, in beweging. In meer algemene zin voltrok zich de laatste paar decennia een stille revolutie in het leerkrachtenberoep. Nieuwe toepassingen vonden hun weg naar de klas en leerkrachten kwamen constant voor nieuwe uitdagingen te staan. Hoe om te gaan met een multiculturele klas? Hoe speel je in op noden van de leerlingen? En wat doe je met alle nieuwe computertoepassingen die een einde dreigen te maken aan het meer traditionele krijtbord en handboek? Het leren werd ook meer en meer ingebed in concrete, realistische, op de samenleving gerichte situaties die voor de lerende jongeren betekenisvol en representatief zijn.
Een andere opvallende ontwikkeling was de feminisering van het lager onderwijs die zich ook op het niveau van de Sint-Jozefschool manifesteerde. Het huidige 28-koppige schoolteam telt welgeteld drie mannen. De laatste jaren wordt gedebatteerd over de negatieve invloed die zou uitgaan van uitsluitend vrouwelijke leerkrachten op de ontwikkeling van jongens maar dat is wetenschappelijk nog niet uitgemaakt.
Op organisatorisch vlak gebeurde ook het nodige. Begin jaren zeventig stuurde de leiding van het katholiek onderwijs aan op een vereniging van en samenwerking tussen een tiental vrije lagere scholen van de Brugse regio. Besprekingen mondden uit in de vorming van de scholengemeenschap Basisscholen Sint-Lodewijkscollege. Per 1 september 1974 werden de scholen onder eenzelfde inrichtende macht gebracht met bevoegdheid tot de aanwerving, benoeming en het plaatsen van de leerkrachten.
Tot het jaar 2009 functioneerde de Sint-Jozefschool als een onafhankelijke vrije lagere school met een eigen bestuur binnen de basisscholengemeenschap Sint-Lodewijkscollege. In 2009 kondigde de inrichtende macht van het katholiek onderwijs, het Bisdom Brugge, een verdere consolidatie aan van de samenwerking. Het kwam tot een echte fusie van de basisscholengroep. Sindsdien staat de school, samen met zes andere basisscholen in de regio Sint-Michiels, Sint-Andries en Christus-Koning (Brugge) onder het beheer van de VZW “Basisscholen Sint-Lodewijkscollege Brugge”. Binnen de groep kreeg de school de officiële naam Basisschool Spoorwegstraat. Waarom de oude vertrouwde naam Sint-Jozef niet behouden kon blijven, is een raadsel.